تعاریف دیگری نیز برای بیمه ارائه شده است برخی از آن ها به شرح ذیل بیان میشوند .
۱-۱۳-۱-۱ تعریف ماده ۱ قانون بیمه مصوب (۷/۲/۱۳۱۶) :
« بیمه عقدی است که به موجب آن یک طرف تعهد می کند در ازاء پرداخت وجه یا وجوهی از طرف دیگر در صورت وقوع یا بروز حادثه خسارت وارده بر او را جبران نموده یا وجه معینی بپردازد. متعهد را بیمهگر، طرف تعهد را بیمهگذار، وجهی را که بیمهگذار به بیمهگر می پردازد حق بیمه و آنچه را که بیمه می شود موضوع بیمه نامند.»( بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران،۱۳۸۶،ماده ۱)
۱-۱۳-۱-۲ تعریف حقوق فرانسه از بیمه :
« بیمه عبارت است از آنچنان عملی که طی آن بیمهگذار با پرداخت حق بیمه به بیمهگر که یک سلسله خطرات را قبول می کند و بر اساس علم آمار خسارت ناشی از آن ها را جبران می نماید تعهدی به نفع خود یا برای ثالث تحصیل می کند.این تعهد در صورت وقوع خطر موضوع قرارداد از طرف بیمهگر انجام می شود.» (هوشنگی، ۱۳۶۹،۲۲)
۱-۱۳-۲ بیمهگر
بیمهگر شخصی است که در مقابل دریافت حق بیمه از بیمهگذار تعهده جبران خسارت و یا پرداخت وجه معینی را در صورت وقوع حادثه به عهده میگیرد. بیمهگر شخص حقوقی است که جهت انجام حرفه بیمهگری باید شرایط خاصی را که قانون تعیین می کند دارا باشد. در این خصوص مادۀ ۳۱ قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمهگری مقرر میدارد:
«عملیات بیمه در ایران به وسیلۀ شرکتهای سهامی عام ایرانی که کلیه سهام آن ها با نام بوده و با رعایت این قانون و طبق قانون تجارت به ثبت رسیده باشد انجام خواهد گرفت.»(هوشنگی ،۱۳۶۹،۲۲)
بیمهگر طبق تعریف بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایرا ن شرکت بیمهای است که مشخصات آن در این بیمهنامه درج گردیده است و جبران خسارت احتمالی را طبق شرایط مقرر در این بیمهنامه به عهده دارد.( بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران،۱۳۸۶،ماده۲)
۱-۱۳-۳ بیمهگذار
بیمهگذار طرف تعهد بیمهگر است. شخصی است که با پرداخت حق بیمه جان یا مال یا مسئولیت خود یا دیگری را تحت پوشش بیمه قرار میدهد. ضمناً بخلاف بیمهگر که الزاماًً باید شخص حقوقی باشد بیمهگذار می تواند هم شخص حقیقی و هم شخص حقوقی ( شرکت، مؤسسه، انجمن و غیره) باشد. (هوشنگی ، ۱۳۶۹،۲۲)
۱-۱۳-۴ مورد بیمه
مورد بیمه چیزی است که تحت پوشش قرار میگیرد میتواند شخص یا شیء باشد . در صورتی که مورد بیمه شیئی باشد، بیمهگر در مقابل خسارات وارد به آن شیئی، متعهد خواهد بود، در اینجا شیئی اعم از بیروح یا ذیروح است مانند بیمه آتشسوزی اموال منقول یا غیر منقول، بیمه حمل و نقل کالا، بیمه مرگ و میر حیوانات، بیمه محصولات کشاورزی و غیره ؛ این قسم بیمه را بیمه اشیاء ) یا اموال)[۳] مینامند. (هوشنگی ، ۱۳۶۹،۲۲)
۱-۱۳-۵ مبلغ بیمه شده
مبلغ بیمه شده در بیمه اشیاء (یا اموال که بیمه باربری نیز جزء آن است) معادل ارزش واقعی مورد بیمه باشد و چنانچه این مبلغ کمتر از ارزش واقعی مورد بیمه باشد بیمهگر به تناسب مبلغی که بیمه کرده به ارزش واقعی آن مال متعهد جبران خسارت خواهد بود ( مادۀ ده قانون بیمه ایران).
۱-۱۳-۶ خطر یا موضوع بیمه
خطر به حادثهای گفته می شود که در صورت وقوع آن بیمهگر موظف به انجام تعهد خود میگردد. مانند خطر آتشسوزی، غرق شدن کشتی، سقوط هواپیما، فوت انسان، بیماری و نظایر آن. خطر بیمه شده باید اتفاقی و غیر منتظره بوده و اراده طرفین قرارداد در بوقوع پیوستن آن دخالت نداشته باشد.
همه نوع خطری قابل بیمه کردن نیست. خطری قابل بیمه کردن است که دارای شرایط زیر باشد:
الف ) بقدر کافی اتفاق بیفتد:
خطری که به ندرت اتفاق می افتد قابل بیمه کردن نیست زیرا نمی توان از این خطر اطلاعات آماری صحیح به دست آورد در حالی که میدانیم اساس بیمه آمار و محاسبات مبتنی بر احتمالات است. بنابرین خطر نادرالوقوع قابل بیمه کردن نمی باشد. ( هوشنگی،۱۳۶۹،۲۲)
ب ) متمرکز نباشد:
خطر ات بیمه شده باید پراکنده باشد. منظور از پراکندگی خطر این است که همه مورد بیمهها یک مرتبه دچار حادثه نشود زیرا در آن صورت بیمهگر قادر به جبران خسارت وارده نخواهد بود و یا لااقل با وضع مالی نامطلوبی دچار خواهد شد. ( هوشنگی،۱۳۶۹،۲۲)
ج ) متجانس باشد:
منظور از این ویژگی این است که بیمهگر خطرات بیمه شده را تقسیم بندی کرده و با قرار دادن خطرات مشابه در یک گروه و اخذ اطلاعات آماری از لحاظ میزان حق بیمه و خسارات احتمالی، حرفه بیمهگری را با واقع بینی و رعایت جنبه های علمی و فنی آن انجام دهد.( هوشنگی،۱۳۶۹،۲۲)
۱-۱۳-۷ حق بیمه
حق بیمه وجهی است که بیمهگذار به بیمهگر می پردازد تا در مقابل، بیمهگر در صورت وقوع حادثه و ایجاد خسارت زیان وارده را جبران کند و یا مبلغی به بیمهگذار و یا ذینفع از قرارداد بیمه بپردازد.حق بیمه به بهای خطر مرسوم است و میزان آن بستگی به شدت و یا ضعف احتمالی وقوع خطر دارد. حق بیمه ممکن است به صورت مبلغ ثابت بوده و یا نسبتی از سرمایه بیمه شده باشد. حق بیمه یا یک قسمت از آن می بایست قبل از شروع خطر به بیمهگر پرداخته شود(هوشنگی،۱۳۶۹،۲۲)
در بیمه های باربری حق بیمه می بایست قبل از شروع حمل به بیمه گر پرداخت شود .
پرداخت حق بیمه جزء تعهدات غیر مرتبط با تحقق حادثه میباشد و بیمه گذار نه تنها مکلف است حق بیمه یا سهم مشارکت را به طور منظم بپردازد بلکه باید هر وضعیتی که باعث تشدید خطر مورد تامین باشد را به اطلاع بیمه گر برساند ( دشتکی پور ، ۱۳۸۹پژهشکده بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران ، شماره های۱۵۲ و ۱۵۳ ، ص ۲۸ )
۱-۱۳-۸ الحاقی ( الحاقیه)
الحاقی نوشتهای که متعاقب صدور بیمهنامه، به وسیله بیمهگر تنظیم می شود و آن تغییراتی که لازم است در بیمهنامه به عمل آید منعکس میگردد. معمولاً تغییرات بیمهنامه بوسیلۀ بیمهگذار تقاضا
می شود لکن بیمهگر نیز ممکن است طالب آن باشد که در بیمهنامه تغییراتی داده شود در این صورت موافقت بیمهگذار نیز باید تحصیل گردد بهر حال الحاقی پس از اینکه با رضایت طرفین قرارداد صادر گردید جزء لاینفک بیمهنامه تلقی می شود و معتبر خواهد بود.(هوشنگی،۱۳۶۹،۲۲)
۱-۱۳-۹ بیمه نامه :
عقد بیمه متکی به رضای طرفین است و بیمه نامه به منزله مدرکی دال بر رضای طرفین قرار داد است.قرار داد بیمه باید کتبی و با حروف خوانا باشد . در واقع بیمه نامه سندی است که دلیل قرار داد بیمه محسوب میگردد.(کریمی، ۱۳۸۶،۵۹)
